Основа аориста: -σα / -ξα / -ψα по окончанию настоящего
Коротко
По окончанию настоящего видно, во что превратится σ аориста: -ζω, -ώνω → -σα (αγόρασα), -κω, -γω, -χω, -χνω → -ξα (έτρεξα), -πω, -βω, -φω, -φτω, -εύω → -ψα (έγραψα), -άω, -ώ → -ησα (γλίστρησα). Исключения запоминают парой: φώναξα, πέρασα, κάλεσα, έπεσα.
Что происходит
Прошедшее строилось от второй формы: να γράψω → έγραψα. Но вторую форму нового глагола вы часто не знаете. Тогда подсказывает окончание настоящего: по нему почти всегда видно, какой согласный встанет перед окончанием — σ, ξ или ψ.
Как
-ζω, -ώνω → -σα: αγοράζω — αγόρασα, πλησιάζω — πλησίασα, τελειώνω — τελείωσα. -κω, -γω, -χω, -χνω → -ξα: τρέχω — έτρεξα, ανοίγω — άνοιξα, ρίχνω — έριξα, ψάχνω — έψαξα. -πω, -βω, -φω, -φτω, -εύω → -ψα: γράφω — έγραψα, στρίβω — έστριψα, σκοντάφτω — σκόνταψα, δουλεύω — δούλεψα. -άω, -ώ → -ησα: χτυπάω — χτύπησα, γλιστράω — γλίστρησα, τηλεφωνώ — τηλεφώνησα. -άρω — без σ: φρενάρω — φρέναρα, παρκάρω — πάρκαρα. Ударение и ε-: ударение на третьем слоге от конца, ε- — только под ударением: έτρεξα, но τρέξαμε.
Контраст с русским
В русском прошедшее почти всегда на «-л»: бежал, писал, упал. В греческом σ аориста сливается с последним согласным основы: χ + σ = ξ (τρέχω — έτρεξα), φ + σ = ψ (γράφω — έγραψα). Поэтому «έτρεσα» и «έγραφσα» — ошибка: σ не ставят рядом с согласным основы, они сливаются в одну букву.
Ловушка
Часть глаголов надо запомнить парой «настоящее — аорист». -ζω → -ξα: παίζω — έπαιξα, φωνάζω — φώναξα, κοιτάζω — κοίταξα, τρομάζω — τρόμαξα. -άω, -ώ → -ασα и -εσα: περνάω — πέρασα, σπάω — έσπασα; καλώ — κάλεσα, μπορώ — μπόρεσα. Не -ψα, а -σα: πέφτω — έπεσα (хотя на конце -φτω!). Совсем без σ: φέρνω — έφερα, μεταφέρω — μετέφερα, γίνομαι — έγινα. Полная таблица трёх основ глагола — в правиле «Все прошедшие вместе».
Таблицы
Окончание настоящего → аорист
| окончание | настоящее | аорист |
|---|---|---|
| -ζω, -ώνω → -σα | αγοράζω, πλησιάζω, τελειώνω | αγόρασα, πλησίασα, τελείωσα |
| -κω, -γω, -χω, -χνω → -ξα | τρέχω, ανοίγω, ρίχνω, ψάχνω | έτρεξα, άνοιξα, έριξα, έψαξα |
| -πω, -βω, -φω, -φτω, -εύω → -ψα | γράφω, στρίβω, σκοντάφτω, δουλεύω | έγραψα, έστριψα, σκόνταψα, δούλεψα |
| -άω, -ώ → -ησα | χτυπάω, γλιστράω, τηλεφωνώ | χτύπησα, γλίστρησα, τηλεφώνησα |
| -άρω → -αρα | φρενάρω, παρκάρω | φρέναρα, πάρκαρα |
Исключения: запомнить парой
| настоящее | аорист | |
|---|---|---|
| -ζω → -ξα | παίζω, φωνάζω, κοιτάζω, τρομάζω | έπαιξα, φώναξα, κοίταξα, τρόμαξα |
| -άω, -ώ → -ασα | περνάω, σπάω | πέρασα, έσπασα |
| -άω, -ώ → -εσα | καλώ, μπορώ | κάλεσα, μπόρεσα |
| -φτω → -σα | πέφτω | έπεσα |
| без сигмы | φέρνω, μεταφέρω, γίνομαι | έφερα, μετέφερα, έγινα |
Пример:Σκόνταψα στη σκάλα και έπεσα.
Аорист по лицам
| τρέχω | γλιστράω | σκοντάφτω | |
|---|---|---|---|
| εγώ | έτρεξα | γλίστρησα | σκόνταψα |
| εσύ | έτρεξες | γλίστρησες | σκόνταψες |
| αυτός, αυτή | έτρεξε | γλίστρησε | σκόνταψε |
| εμείς | τρέξαμε | γλιστρήσαμε | σκοντάψαμε |
| εσείς | τρέξατε | γλιστρήσατε | σκοντάψατε |
| αυτοί, αυτές | έτρεξαν | γλίστρησαν | σκόνταψαν |
Частые ошибки
Неверно:
Χθες έτρεσα στη στάση.Верно: Χθες έτρεξα στη στάση.
Почему: τρέχω кончается на -χω: χ + σ = ξ, поэтому έτρεξα. σ не ставят поверх основы — она сливается с согласным основы.
Неверно:
Έγραφσα ένα μέιλ.Верно: Έγραψα ένα μέιλ.
Почему: γράφω: φ + σ = ψ — έγραψα. Так же σκοντάφτω — σκόνταψα, δουλεύω — δούλεψα.
Неверно:
Τρόμασα πολύ.Верно: Τρόμαξα πολύ.
Почему: У τρομάζω, как у παίζω и φωνάζω, -ζω даёт -ξα: τρόμαξα, έπαιξα, φώναξα.
Неверно:
Η κυρία έπεψε κάτω.Верно: Η κυρία έπεσε κάτω.
Почему: πέφτω — исключение: έπεσα, хотя на конце -φτω, как у σκοντάφτω — σκόνταψα.
Примеры
Χθες έτρεξα στη στάση, αλλά έχασα το λεωφορείο.
Вчера я побежал на остановку, но опоздал на автобус.
Τρόμαξα πολύ και φώναξα.
Я очень испугалась и закричала.
Κοίταξα δεξιά και αριστερά και πέρασα τον δρόμο.
Я посмотрел направо и налево и перешёл дорогу.
Η γιαγιά γλίστρησε στο μπάνιο.
Бабушка поскользнулась в ванной.
Отработать правило
Упражнения, проверка и повторение — в уроке A2 · «Что случилось?»
Начать с A0 бесплатно